زبان عربى و معارف اسلامى تأليف شده بود . ابن عبدربّه مؤلّف آن از مردم قرطبه بود و همواره در قرطبه مىزيسته است . وى خود در مقدمهء كتابش نوشته كه مطالب كتاب خود را از نوشته‌هاى علماى مشرق گرفته و امتيازى كه براى كتاب خود شناخته نه در اصل مطالب و محتواى آن بلكه در حسن انتخاب مطالب و حسن اختصار آنها و در مقدمه‌اى دانسته كه بر بخشهاى مختلف آن كتاب كه هريك از آنها را هم به نام كتاب خوانده افزوده است . از مؤلّفان شرقى ، آن‌كه بيش از همه كتابش مورد تقليد و اقتباس ابن عبدربّه قرار گرفته ابن قتيبهء دينورى است « 1 » كه كتاب عيون الاخبار او نه‌تنها از لحاظ شكل و محتوا سرمشق اصلى ، بلكه برخى از مطالب آن هم از مايه‌هاى اصلى العقد الفريد بوده است . ابهامهائى كه تاريخ اسلام را فراگرفته اينها نمونه‌هائى است از مطالب بسيارى در تاريخ اسلام و فرهنگ اسلامى كه جز در زمينهء تاريخ ايران و در پرتو گرايش اسلامى ايرانيان قابل درك نيستند ، و به‌همين‌سبب بهترين و مناسب‌ترين جا براى درس و بحث و تحقيق در آنها مدارس دينى و اسلامى ايران بوده و هست ، و اين‌كه در اين‌جا فهرست‌وار به مطالبى اشاره شد كه مىبايستى هريك سرفصلى از تاريخ جامع اسلام و از موضوعهاى اصلى تدريس و تحقيقات علمى در مدارس اسلامى ايران مىبود و از پايه‌هاى استوار فرهنگ اسلامى مردم اين سرزمين مىگرديد ، بدين‌قصد است تا به سنگينى وظيفه‌اى كه نسل‌هاى معاصر و آينده ، براى جبران غفلتهاى گذشته و رفع ابهامهائى كه تاريخ اسلام را فراگرفته است ، برعهده دارند وقوف بيشترى حاصل آيد . اين نكته هم در اين‌جا گفتنى است كه وقتى در اين دوران كه تاريخ آن مورد

--> ( 1 ) - عبد اللّه بن مسلم ، معروف به ابن قتيبه اصلا از خاندانى ايرانى و مروزى بوده كه چون مدّتها قضاء دينور را برعهده داشته به دينورى معروف شده است . وى در قرن سوّم هجرى مىزيسته است ( 213 - 276 ) .